لم يقصد القتل ، و امّا شبيه عمد و هو ان يكون عامداً في فعله مخطئاً في قصده كمن يضرب للتأديب فيموت و امّا خطأ محض بان يكون مخطئاً في الفعل و القصد معاً كمن يرمي طائراً فيصيب انساناً و كذا اقسام الجراح و يثبت
شرح
1 - هم قصد قتل كند و هم آلت قتاله باشد .
2 - قصد قتل كند ولى آلت بحسب نوع قتاله نباشد .
3 - قصد قتل ندارد ولى آلت قتاله است .
4 - نه قصد قتل دارد و نه آلت قتاله است ولى اتفاقاً سبب قتل شده سه قسم اوّل قتل عمد محض ناميده مىشود .
و امّا قتل شبيه عمد : آنست كه به قصد كسى را بزند و در فعلش عامد است ولى در قصدش خطا كند يعنى قصد كشتن او را نداشته بلكه قصد تأديب يا آزار رساندن به او داشته .
ولى اتفاقاً مرد چنين قتلى را عمد شبيه به خطا يا خطاياى شبيه به عمد نامند از طرفى شبيه عمد است چون در فعل خود عامد بوده و از طرفى شبيه خطا است چون قصد كشتن نداشته .
و امّا قتل خطأ محض : عبارتست از اينكه هم در فعلش و هم در قصدش مخطئ بود يعنى اصلًا قصد كشتن انسانى را نداشته مثل كسى كه به سوى پرندهاى تيرى افكند يا سنگى انداخت و اتفاقاً آن تير بر فرق انسانى فرود آمده و او را كشت كه تيرانداز هرگز چنين قصدى نداشته .
حال همين اقسام سهگانه در جراحات ديگر غير از قتل هم هست يعنى جراحت عمد محض داريم ، جراحت شبيه عمد هم داريم ، جراحت خطائى محض هم داريم احكام هر يك از اين سه قتل و جراحت .
در قتل يا جراحت عمدى خالص حكم اينست كه قصاص ثابت مىشود يعنى مجروح يا اولياى مقتول حق دارند از قاتل يا جنايتكننده قصاص كنند و به