شرح
ارث به شكلى كه در آيات گذشته بيان شد گاهى از مجموع مال كمتر و گاهى بيشتر است .
مثلًا اگر ورثه ، فقط دو خواهر ابوينى و شوهر باشد ارث دو خواهر تركه وارث شوهر نصف مال است كه مجموع آن دو مىشود يعنى از مجموع مال بيشتر مىشود .
در اينجا اين بحث جلو مىآيد كه آيا بايد بطور عادلانه و به نسبت سهام از همهء ورثه كم شود ؟ و يا اينكه از افراد معينى كم شود در ميان علماء عامه و اهل سنت معروف اينست كه بايد از همه كم شود و اين را فقها عول مىنامند .
و در لغت به معناى زيادى و ارتفاع و بلندى است .
و در مثال فوق مىگويند اضافى بايد از هر دو به نسبت سهام آنها كم شود و هكذا در مثالهاى ديگر و در حقيقت سهامداران ارث را در اينجا همانند طلبكار اين فرض مىكنند كه بدهكار قادر به پرداختن مطالبات همهء آنها نيست و باصطلاح ورشكست شده و مىدانيم در چنين جائى مقدار كمبود به نسبت از همهء طلبكاران كسر مىشود .
ولى به عقيدهء فقهاء شيعه هميشه كمبود به افراد خاصى متوجه مىشود و در مثال فوق كمبود را فقط به دو خواهر مىزنند و مىگويند : همانطور كه در حديث وارد شده ممكن نيست كه خدائى كه حساب همه چيز حتى ريگهاى بيابان را دارد سهام ارث را طورى قرار دهد كه كسرى داشته باشد . . .
و گاهى بالعكس ، مجموع سهام ، از مجموع مال كمتر است و چيزى اضافه باقى مىماند .
مثلًا اگر مردى از دنيا رفته و تنها يك دختر و مادر از او باقى بماند مىدانيم