تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — صفحة 346

مساهمون:

ص٣٤٦
الفصل الرابع في مخارج السهام : النصف من اثنين و الثلث و الثلثان من ثلاثة و الربع من أربعة و السدس من ستة و الثمن من ثمانية و لو كان في الفريضة ربع و سدس فمن اثنى عشر و الثمن و السدس
شرح
هيچ روزنه‌اى از آزادى به رويش باز نيست ] مىباشند يعنى ارث آنها به مولايشان مىرسد و اين اصطلاحات را مكرّر تا به حال معنا كرده‌ايم كه نيازى به تكرار ندارد .

فصل چهارم - مخارج سهام

مقدّمه : دو عدد را كه با هم مقايسه مىكنيم از چهار حالت خارج نيست : 1 - يا متباينان هستند . 2 - و يا متوافقان . 3 - و يا متماثلان . 4 - و يا متداخلان ، متباينان عبارتند از دو عددى كه نه در مقدار مساوى هستند و نه عدد كوچكتر با تكرّرش عدد بزرگتر را فانى و نابود مىكند همانند 4 و 12 . و نه عدد ثالثى داريم كه با تكرّرش هر يك از دو عدد كوچكتر و بزرگتر را نابود سازد نظير عدد 2 كه منفى 6 و 8 است . با اين بيان مىتوان براى متباينين به عدد 4 و 7 و مانند آن مثال زد . متوافقان عبارتند از دو عددى كه در آنجا عدد ثالثى داريم كه هر يك از آن دو را فانى سازد مانند عدد 4 و 6 كه عدد 2 عادّ آن دو محسوب مىشود و چون مخرج مشترك نصف است پس دو عدد مذكور در نصف متوافقند . و قانون توافق اينست كه وفق يكى از دو عدد متوافق را در كل عدد ديگر ضرب مىكنيم .