تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — صفحة 336

مساهمون: العلامة الحلي

ص٣٣٦

فقدموا فلمولى مولى الاب فان فقدوا فلمولى مولى مولى الاب فان فقدوا فلمولى عصبة المولى و اولاد الذكور فان فقد فللضامن فان فقد فللامام و لا يرجع الى مولى الام و لو مات المنعم عن ابنين ثم مات المعتق بعد موت احدهما يشارك الحيّ و ورثه الميت . الثاني ولاء تضمن الجريرة و من توالى انساناً يضمن جريرته و يكون ولائه له و يرث مع فقد كل مناسب و مسابب و يشارك الزوجين

شرح

پدرى و اگر آن هم نبود به مولاى مولاى پدر و اگر آن هم نبود به مولاى عصبه [ يعنى اقوام پدرى ] مولا و اولاد ذكور او مىرسد و اگر همه اينها مفقود شدند به ضامن جريره و اگر نباشد امام ( ع ) وارث است و ولاء به آزادكننده مادر بر نمىگردد . 7 - اگر آزادكننده بميرد و دو پسر داشته باشد يكى از پسران هم بميرد و پس از آن عبد عتيق از دنيا برود ارث وى ميان فرزند زنده و وارثان فرزند مرده مولاى معتق قسمت مىشود .

و امّا ولاء ضمان جريره :

كلمه جريره به معناى جنايت است و ضمان جريره رابطه‌اى است بين كسى كه با ديگرى در اثر عقد مخصوص بوجود مىآيد و در نتيجه آن از يكديگر ارث مىبرند و عقد مزبور آنست كه به ديگرى بگويد : قرارداد مىنمائيم كه تو مرا حمايت و كمك كن و من تو را و تو عاقله من باشى يعنى ضامن جنايت خطائى من شوى و من عاقله تو باشم و تو از من ارث ببرى و من از تو و طرف ديگر هم قبول كند از اين پس كل منهما از ديگرى ارث مىبرند .

احكام ولاء ضمان جريره :

1 - هرگاه ميت نزديكان نسبى نداشته باشد و مولاى معتق هم نداشته باشد ارث او به ضامن جريره منتقل مىشود . 2 - زوج يا زوجه با ضامن جريره در ارث شريكند و نصيب اعلاى خود را مىبرند .