تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — صفحة 334
و لو تزوج المريض و دخل ورثت و الّا فلا مهر و لا ميراث و اما الولاء فاقسامه ثلاثة الاول ولاء العتق و يرث المعتق عتيقه مع التبرع و عدم التبرى من الجريدة بعد فقد النسب و يشارك الزوج و الزوجة و لو امّا ولاء عتق : هرگاه كسى بندهاى را آزاد كند و پس از مدتى اين بندهء عتيق يعنى آزاد شده بميرد مولاى معتق يعنى آزادكننده از او ارث مىبرد البته با شرائط ذيل 1 - مولى او را تبرّعاً و مجّاناً آزاد كرده باشد پس اگر در برابر عوض او را آزاد كرده يعنى بنده مالى داده در مكاتب و آزاد شده يا بابت كفّاره مولا او را آزاد كرده و يا نذر كرده و بابت وفاء به نذر آزادش كرده چنين مولائى از چنين عبدى ارث نمىبرد . 2 - عبد عتيق در هنگام مرگ وارث نسبى در طبقه اول و دوم و سوم نداشته باشد و گرنه نوبت به مولاى معتق نمىرسد و منسوبين او وارثش خواهند بود . 3 - مولا در هنگام آزاد كردن وى از جزيره و جنايات او تبرى نجسته باشد پس اگر وقت عتق از جنايات وى تبرى جست يعنى ديه جنايات آزاد شده خويش را به عهد نگرفت باز وارث او نخواهد بود . چند مسأله : 1 - اگر اين بنده آزاد شده وارث نسبى ندارد ولى داراى زوج يا زوجه مىباشد حكم اينست كه مكرر گفتهايم زوج يا زوجه با جميع طبقات ارث مشاركت دارند يعنى در اين فرض هم آنها سهم اعلاى خود را مىبرند و باقيمانده به مولاى معتق مىرسد . 2 - اگر منعم يعنى كسى كه نعمت آزادى را به اين بنده داده يعنى همان مولاى معتق يك نفر نباشد بلكه چند نفر با هم او را آزاد كنند حكم اينست كه همه با هم در ميراث شريكند با همان شرائط مذكور .