و هو شيئان : نسب و سبب فالنسب مراتبه ثلاثة :
الاولى الابوان و الاولاد فللاب المنفرد المال و للامّ وحدها الثلث و الباقي ردّ عليها و لو اجتمعا كان الباقي له
شرح
است بطور كلّى موجبات ارث را به دو بخش تقسيم مىكنند :
1 - رابطهء نسبى .
2 - رابطهء سببى .
امّا نسبت : تمام كسانى كه به نوعى از طريق پدر يا مادر با انسان نسبت و بستگى دارند از انسان ارث مىبرد و لكن همهء افراد در عرض هم نيستند بلكه در طول همند و برخى بر بعض ديگر تقدم دارند يعنى با وجود طبقهء پيشين و بستگان درجه يك نوبت به طبقات بعدى نمىرسد و فقهاء عظام به تبعيت از كتاب و سنّت اين مراحل را به سه مرحله تحت عنوان طبقات يا مراتب ارث تقسيم نمودهاند .
طبقه اوّل : عبارتند از پدر و مادر ميّت و همچنين فرزندان ذكور و اناث وى و قبل از بيان احكام ارث طبقهء اوّل مقدمهاى را مىآوريم و آن اينكه : منظور از فريضه عبارتست از سهامى كه در قرآن از آنها بخصوص نامبرده شده و آنها عبارتند از نصف براى دختر و خواهر پدرى و شوهر و براى زن يا شوهر و براى زن و براى چند دختر و چند خواهر پدرى و براى مادر و برادر و خواهر مادرى با تعدد و براى پدر و مادر يا فرزند با حفظ اين مقدّمه مىگوئيم :
1 - هرگاه شخصى از دنيا برود و تنها وارث او پدرش باشد تمام اموال و ما ترك ميّت به پدر مىرسد .
2 - و اگر شخصى بميرد و تنها وارث او مادرش باشد حكم اينست كه كلّ ما ترك را به عنوان فريضه و ديگر هم كه زائد بر فريضه است به عنوان ردّ به او تعلق مىگيرد .
3 - و اگر شخصى دار فانى را وداع گويد و وارث او پدر و مادرش باشند حكم