تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — صفحة 270
الفصل الثالث فى التدبير و هو ان يقول انت رق فى حياتى و حرّ بعد وفاتى من الكامل القاصد فيعتق من الثلث بعد الوفاة كالوصية و له الرجوع متى شاء و هو متأخر عن 11 - هرگاه كافرى در دار الحرب بنده كافرى داشته باشد و بنده زودتر از مولاى خود اسلام آورد و از دار الحرب بگريزد آزاد مىشود . 12 - هرگاه مرد آزادى كه ثروتمند است از دنيا برود و وارثى غير از مملوك نداشته باشد بايد با اموال و تركه او وارث را خريدارى كرده و آزاد نموده و باقيمانده ارث را به او داد و متصدى خريدن و آزاد كردن حاكم شرع است . فصل سوم در تدبير تدبير عبارتست از آزاد كردن بنده پس از وفات يعنى مولى بگويد : تا من زندهام بنده من هستى و چون درگذشتم آزادى . شرايط صحت تدبير : 1 - مولى مكلف باشد 2 - قاصد 3 - مختار . احكام تدبير : 1 - چنين عبدى همانند وصيت از ثلث آزاد مىشود و مالك تا زنده است هر وقت بخواهد مىتواند آن را ابطال كند . 2 - تدبير پس از دين است به اين معنى كه اگر كسى مديون باشد و بندهء خود را آزاد كند پس از وفات چون درگذرد بايد دين او را ادا كرد و اگر چيزى ماند بنده را آزاد نمود . 3 - اگر كنيز آبستن را تدبير كنند فرزند او داخل نيست اما اگر پس از