شرح
است يا خير ؟
مقدّمه : در روايت نبوى وارد شده : لا نكاح الّا بولي يعنى نكاح بدون نظارت و دخالت و اذن ولى و سرپرست صحيح نيست و همان طورى كه قبلًا اشاره شد به عقيدهء مالى كه و شافعيه اين يك قانون كلّى است يعنى زنان مطلقا حق ندارند بدون اذن ولى ازدواج كنند بلكه بايد ولى آنها را به مردى تزويج كند خواه بكر باشند يا ثيّب ، خواه صغيره باشند يا كبيره ، حتى اگر چندين بار شوهر كرده و مطلقه شده باز حكم همين است آنگاه در مرحله اول پدر و در مرحله بعدى فردى از عصبه او [ خويشان مرد او يعنى برادر - عمو و . . . ] و يا حاكم شرع او را به مردى عقد مىكنند و بر مسلك ابو حنيفه مطلقاً در عقد نكاح ولى لازم نيست و روايت نبوى را حمل بر اولويت و رجحان كرده است ولى بر مذاهب اهل بيت ( ع ) فرق است ميان دختر باكره كه در خانه پدر زندگى مىكند يا ثيّبهاى كه قبلًا ازدواج كرده .
با حفظ اين مقدّمه مىگوئيم :
جواب سؤال اوّل : در باب نكاح پنج گروه ولايت دارند .
1 - پدر دختر .
2 - جد پدرى اگر چه بالا رود يعنى مثلًا جدّ دوم يا سوّم و . . . باشد .
3 - وصىّ يعنى كسى كه پدر دختر بعد از مرگ او را وصى خود كرده كه تربيت ايتام او را عهدهدار شود و با رعايت مصلحت در اموال ميت تصرف كند و . . .
4 - حاكم شرع [ فقيه جامع الشرائط كه نايب عام ولى عصر ( عج ) است ] .
5 - مولى نسبت به مملوك خويش .
جواب سؤال دوّم : پدر و جد پدرى بر طفل صغير ولايت دارند چه دختر و چه پسر و نيز بر دختر يا پسرى كه مجنون باشد ولايت دارند [ البته در صورتى كه از دوران قبل از بلوغ جنون داشتهاند و همچنان اين جنون استمرار يافته امّا اگر عاقل بودند