به زودى سوگند خواهند خورد كه اگر مى توانستيم همراه شما بيرون مى آمديم .
خويشتن را هلاك مى كنند و خداوند مىداند آنان دروغگويان اند » سپس خداوند متعال پيامبر ( ص ) را مورد عتاب قرار داده است كه چرا به آنان در مورد تخلف و خوددارى از شركت در جنگ اجازه داده است و پيامبر ( ص ) از اين جهت به آنان اجازه داد كه مى دانست آنان با بيرون آمدن اطاعت و پيروى نخواهند كرد و چنين مصلحت ديد كه با اجازه دادن براى شركت نكردن در جنگ بر آنان منتى بگزارد چرا كه در غير آن صورت هم خوددارى مى كردند و برجاى مى نشستند و منتى بر آنان نبود و خداوند متعال خطاب به پيامبر فرموده است « خدايت ببخشايد ، چرا پيش از آنكه كسانى كه راست مى گويند براى تو آشكار شوند و دروغگويان را بشناسى به آنان اجازه دادى » يعنى اى كاش از اجازه دادن به آنان خوددارى مى كردى تا براى تو خوددارى كسانى كه خوددارى خواهند كرد و حركت و بيرون آمدن كسانى كه بيرون خواهند آمد و راستگو و دروغگوى ايشان معلوم مى شد ، همه مسلمانان [ اصحاب پيامبر ] به ظاهر به او وعده داده بودند كه همراهش حركت خواهند كرد و برخى از آنان قصد مكر داشتند و برخى تصميم قطعى گرفته بودند كه به آن وعده عمل نكنند و اگر پيامبر ( ص ) به آنان اجازه نمى فرمود كسانى كه تخلف مى كردند از كسانى كه تخلف نمى كردند شناخته مى شدند و راستگو از دروغگو شناخته مى شد . سپس خداوند متعال توضيح مىدهد كه كسانى كه پيامبر ( ص ) براى خوددارى از شركت در جنگ اجازه گرفتند از ايمان بيرون اند و خطاب به پيامبر فرموده است « آنان كه به خدا و روز رستاخيز ايمان آوردهاند از تو در مورد جهاد كردن با اموال و جانهاى خويش براى تخلف اجازه نمى گيرند و خداوند به پرهيزگاران داناست ، همانا كسانى از تو اجازه مى گيرند كه به خدا و روز رستاخيز ايمان نياوردهاند و دلهايشان در شك است و خود در ترديدشان سرگردان اند » .
نيازى به ذكر آيات بسيارى كه مناسب اين معنى است نمى باشد كه هركس در قرآن عزيز تأمل كند احوال آن حضرت ( ص ) را با اصحاب خويش خواهد دانست كه چگونه بوده است و خداوند متعال او را به جوار خويش منتقل نفرمود
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 61
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٦١