الّا ان يكون طعاماً فلا يبيعه الّا تولية و القول قول البائع فى عدم النقصان مع حضور المشترى الكيل و الوزن مع يمينه و عدم البينة و قول المشترى مع عدم حضوره و يصح فى حال العقد اشتراط ما يسوغ و يدخل تحت القدرة و لا يجوز اشتراط ما ليس بمقدور كصيرورة الزرع سنبلًا و يصح اشتراط العتق و لو اشترط ما لا يسوغ او عدم العتق او عدم وطى الامة
شرح
[ از مكانى كه ملك فروشنده است و مشترى حق ندارد داخل شود بيرون بردن به جائى كه مشترى بتواند داخل آنجا شود و در حيوان تصرف كند ] تسليم محسوب مىشود آرى اگر حيوان در جاى مباحى نظير بازار مالفروشان و يا ميدان و . . .
باشد همانند اموال منقول خواهد بود كه تسليم آن دادن بدست مشترى است .
مسئلة : شرعاً بر فروشنده واجب است مبيع را تسليم كند و بر خريدار واجب است پول و قيمت آن را به فروشنده تسليم كند و اگر يكى از دو طرف و يا هر دو از تسليم مال خود پس از معاملهء صحيح و لازم امتناع ورزيدند براى اينكه هيچگونه نزاعى پيش نيايد جناب حاكم شرع وارد عمل شده و طرف امتناعكننده را مجبور مىسازد و به زور او را وادار به تسليم مالش مىكند .
مسأله ديگر : بر بايع علاوه بر تسليم مبيع كه واجب شد ، واجب است تفريغ و خالى كردن مبيع از تمام آنچه كه از وسائل و اثاثيه او در آنست حتى اگر زمين زراعتى است و وقت چيدن زراعتها رسيده بايد آنها را درو كند و زمين را تحويل خريدار دهند .
مسأله ديگر : كسى كه چيزى را خريدارى كرده و هنوز آن را از فروشنده تحويل نگرفته اگر چنانچه از متاعهائى باشد كه مكيل و موزون نيستند مىتواند قبل از قبض آن را به مشترى ديگر بفروشد و بعد كه از بايع اوّلى گرفت به مشترى دوّم تحويل دهد و اگر مكيل و موزون باشند قبل القبض حق ندارد به صورت مرابحه [ سود گرفتن و گرانتر فروختن ] و يا مواضعه [ ارزانتر فروختن ] بفروشد آرى