العقد او بعده و لا يثبت فى غير البيع .
الثانى خيار الحيوان : كل من اشترى حيوانا ثبت له الخيار خاصة
شرح
مسئلة : خيار مجلس همانطور كه از دليل آن پيدا است مخصوص بيع است و در ساير معاملات از قبيل اجاره - صلح - مزارعه و . . . جارى نيست .
[ دو مسأله ديگر : اگر كسى به زور طرفين معامله را از هم دور كند خيار ساقط نمىشود زيرا كه حقوق مردمان با قهر ديگران باطل نمىشود .
مسأله ديگر : اگر دو نفر تنها از سوى مالكين وكالت دارند كه عقد را انشاء كنند و وكالت در فسخ ندارند و خلاصه وكيل تام الاختيار نيستند در اينجا وكيلين خيار مجلس ندارند بلكه موكلها خيار مجلس دارند كه تا وكلا از هم جدا نشدهاند حق دارند اعمال خيار كرده و معامله را بهم زنند ] .
2 - خيار حيوان : هرگاه دو نفر بر سر حيوانى معامله كنند يعنى فروشنده حيوانى از حيوانات قابل بيع و شراء [ نه مثل كلب هراش و خنزير و . . . ] را به مشترى بفروشد از لحظهء وقوع معامله تا سه روز خريدار مىتواند معامله را فسخ كند و حيوان را به فروشنده بازگرداند و پولش را بگيرد و در روايات اين حق تنها براى مشترى الحيوان قرار داده شده است . و اگر ثمين و مثمن هر دو حيوان بود بر هر دو مشترى الحيوان صادق است پس هر دو حق الخيار خواهند داشت .
در چند مورد خيار حيوان ساقط مىشود :
الف : هرگاه پيش از عقد يا در ضمن آن يا پس از عقد فروشنده شرط كند سقوط حق الخيار را و مشترى هم قبول كند ساقط مىشود .
ب : هرگاه مشترى در مدت سه روز تصرف كند در حيوان يك نوع تصرفى كه كاشف از رضايت او به نگهدارى اين مال باشد و خلاصه تصرفات مالكانه بنمايد حق الخيارش ساقط مىشود فى المثل اگر اسب را نعل كند و يا موهاى اسب را يا گوسفند را بچيند و يا رنگ كند و يا شيرش را بدوشد و يا بارش كند و . . . البته