قضى من صلب ما له من اقرب الاماكن و لو لم يخلف غير الاجرة و لا يجوز لمن وجب عليه الحج ان يحج تطوعا و لا نائباً و لا يشترط في المرأة وجود محرم و لا اذن الزوج و يشترط في الندب ، امّا النائب فشرطه الاسلام و العقل و ان لا يكون عليه حج واجب و لو لم يكن جاز و ان كان صرورة او امرأة و لو تبرع عن الميت برئت ذمته ،
شرح
مرد بر ورثه لازم است كه از اصل مال [ نه از ثلث مال ] ميت نائب بگيرند و بر او حج بجا آورند [ البته در اينكه از كجاها بايد نائب بگيرند مورد اختلاف است بعضى گويند از شهر خود ميت بايد نائب بگيرند و مخارج رفت و برگشت تا شهرش را بدهند ولى علامه فرموده بايد از نزديكترين اماكن به مكه معظمه نائب بگيرند ] و نائب گرفتن لازم است حتى اگر كل تركه ميت به اندازهء همان اجرت نيابت باشد و باقيماندهاى براى ورثه نماند .
3 - هرگاه بر كسى حج واجب شود بايد همان حج واجب را بجاى آورد و حق ندارد حج مستحبى انجام دهد و يا حج نيابتى بجاى آورد [ امر به شيء مقتضي نهى از ضد است ] .
4 - در حج مستحبى زن ، اذن شوهر شرط صحت است ولى در حج واجب نه وجود محرمى همراه زن شرطيت دارد و نه اذن زوج بلكه واجب الهى را بايد انجام دهد [ در تزاحم فرمان الهى با فرمان شوهر ، امر الهى مقدم است و لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق ] .
5 - كسى كه از ديگرى نائب مىشود و اعمال حج او را انجام مىدهد بايد واجد شروط ذيل باشد و گرنه نيابت او باطل است : 1 - مسلمان باشد 2 - عاقل باشد 3 - حج واجب بر گردن خود نايب نباشد امّا علاوه بر اين شرائط لازم نيست كه نايب صرورة باشد يعنى خود او حد اقل يك بار حج بجا آورده باشد و نيز لازم نيست مرد باشد زن هم مىتواند نايب شود .