تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — صفحة 205
مسائل : الاولى : الشاة الماخوذة في الزكاة اقلها الجذع من الضأن و الثنى من المعز و يجزي الذكر و الانثى و بنت المخاض و التبيع هو الذي كمل حولًا و بنت اللبون و المسنة ما كمل حولين و الحقة ما كملت ثلاثا و دخلت في الرابعة و الجذعة ما دخلت في الخامسة ، الثانية : لا تؤخذ المريضة و لا الهرمة و لا الوالدة و لا ذات العوار و لا مسائل در اين قسمت پيرامون انعام ثلاثه چهار مسأله را مطرح مىكنيم : مسأله اوّل : اين مسأله را سابقاً در بيان نصابها به تفصيل آورديم و اينك به ترجمهء تنها مىپردازيم : گوسفندى كه بابت زكات پرداخت مىشود چه در پنج نصاب اوّل شتر و چه در نصابهاى گوسفند اگر از جنس ميش است حد اقل بايد جذع باشد يعنى يك برّه هشتماهه و اگر از جنس بز است حد اقل بايد ثنى باشد يعنى يك سال كامل داشته باشد و فرقى نيست كه برّه يا بزغاله نر بدهد يا مادّه ، و بنت مخاض آن بچه شترى است كه يك سال را كامل كرده و وارد سال دوم شده و همچنين است تبيع يعنى گوسالهء يك ساله ، بنت لبون آن شتربچهايست كه دو سال را كامل كرده و وارد سال سوم شده و مسنه از گاو همچنين است يعنى گوساله يا گاو جوان دوساله ، و حقّه آن شترى است كه سه سال را كامل كرده و وارد سال چهارم شده و جذعه آن شترى است كه چهار سال را تكميل كرده و وارد سال پنجم شده . مسأله دوّم : حيواناتى كه گيرندهء زكات حق ندارد آنها را بابت زكات بگيرد عبارتند از : 1 - مريضه [ شتر يا گاو يا گوسفند سالم بايد بابت زكات بدهد و اگر مريض بود گيرنده حق دارد امتناع بورزد و سالم را مطالبه كند مگر در صورتى كه همهء گوسفندان مالك يا شتران و يا گاوهايش مريض باشند كه در اين فرض همان مريض