و يستحب لمن اتجر في مال الطفل من اوليائه اخراجها عنه و المال الغائب اذا لم يتمكن صاحبه منه لا تجب فيه و لو مضت عليه
شرح
2 - عاقل باشد پس بر مجنون پرداخت زكات واجب نيست اگر چه مالش در حدّ نصاب باشد .
و دليل هر دو آنست كه وجوب زكات يك تكليف است و قلم تكليف از صبى و مجنون برداشته شده به مصداق حديث شريف : رفع القلم عن الصبي حتى يحتلم و عن المجنون حتى يفيق ] .
3 - حرّ باشد پس بر عبد پرداخت زكات واجب نيست [ چه قائل به ملكيت او باشيم و چه نباشيم و نيز بر فرض قول به ملكيت هم چه با اذن مولى و چه بىاذن و نيز در اين حكم فرقى نيست ميان عبد قنّ و مدبر و امّ ولد و مكاتب مشروط و مكاتب مطلقى كه هنوز چيزى از مال الكتابة نه پرداخته باشد و تفصيل مطلب را از كتب مفصله بايد جست ] .
4 - مالك نصاب باشد پس اگر اموال اين شخص كمتر از نصاب باشد بر او زكات واجب نيست .
5 - متمكن از تصرف باشد پس كسى كه نمىتواند در مال خود تصرف كند بر او نيز زكات واجب نيست [ مساوى است كه مانع شرعى داشته باشد مثل وقف و نذر و رهن و . . . يا مانع عقلى داشته باشد مثل مال مغصوب - مسروق - مورد انكار و . . . ] .
مسأله : همانطورى كه بر خود طفل دادن زكات واجب نيست همچنين بر اولياء طفل [ پدر و جدّ پدرى ] هم پرداخت زكات از اموال طفل واجب نيست آرى اگر ولى طفل با اموال طفل تجارت مىكند مستحب است زكات مال التجارة را به نيت خود طفل بپردازد .
مسأله ديگر : مالى كه از صاحبش غايب است و فعلًا به آن دسترسى ندارد