شرح
3 - كسى كه خداى ناكرده عمداً نماز را در وقت خودش بجا نياورد [ مثل برخى از افراد بىمسئوليت و بدون شناخت دينى كه مىگويند : در دوران پيرى و كهنسالى خداى را عبادت خواهيم كرد و فعلًا دوران جوانى و عياشى و شهوترانى است ] بايد بدانند كه جرم عظيمى دارند ولى بايد توبه كرده و قضاى نمازهاى نخوانده را بخوانند [ و بدانند كه خداپرستى در دوران جوانى بمراتب از لذّات ديگر لذتّبخشتر است ] .
4 - كسى كه در تمام وقت نماز خواب بوده [ مثلًا در هنگام نماز صبح ] و يا مست بوده [ بد مستى كرده و شرابى نوشيده ] و نمازش فوت شده بايد قضاى آن را بجاى آورد اين چهار صورت همه از آن مكلّف مسلمان بود .
5 - انسانى كه مرتد شده و نمازهائى را نخوانده اگر بعداً مسلمان شود بايد كليّهء نمازهائى را كه در دوران ارتداد ترك كرده قضا نمايد .
و بر چند گروه قضا واجب نيست اگر چه ادا واجب بوده :
1 - انسانى كه تمام وقت نماز را از اول تا آخر در حالت اغماى و بيهوشى بسر برده بعداً كه افاقه پيدا كرده و به هوش مىآيد نمازهايش قضا ندارد [ مثل كسى كه تصادف كرده و در شبانه روز بيهوش بوده و . . . ] .
2 - كفار اصلى هم كه مدتى از عمرشان را در حال كفر سپرى كردهاند اگر تا آخر عمر كافر بمانند و بميرند براى كليه نمازهاى نخوانده عقاب دارند ولى اگر مسلمان شوند كليهء نمازهائى را كه نخواندهاند قضا ندارد [ حديث مىگويد : الإسلام يجب ما قبله ] .
و بر چند گروه هم نه ادا واجب است و نه قضا :
1 - زن حائض در ايام حيض از خواندن نماز نهى شده و بعد از حيض هم