الرباعية اعاد و كذا لو لم يعلم كم صلى و ان كان في فعل قد انتقل عنه لم يلتفت و الّا اتى به ، فاذا ذكر انه كان قد فعله استانف ان كان ركناً و الّا فلا
شرح
محل جزء مشكوك عبارتست از مقدار فاصله ميان هر جزء با جزء بعدى سپس تا به جزء بعدى منتقل نشده چه ركن يا غير ركن بايد به شك خود اعتنا نموده و جزء مشكوكى را اتيان كند و همينكه به جزء بعدى منتقل شد اگر شك كند اعتنا نمىكند في المثل اگر شك كند در نيت نماز پس از تكبيرة الأحرام اعتنا نكند اگر شك كند در تكبيرة الأحرام پس از شروع به حمد و سوره اعتنا نكند و . . . ]
و اگر به جزء بعدى كه منتقل شد نسبت به جزء سابق شك كرد كه آورده يا خير به شك خود اعتنا نمىكند [ به حكم قاعده تجاوز شك بعد از تجاوز از محلّ باطل است ] .
مسأله : اگر قبل از تجاوز از محل شك كرد و طبق وظيفه آن جزء مشكوك را انجام داد سپس به يادش آمد كه شك او بىجا بوده و قبلًا هم آن جزء را خوانده بود در اينجا اگر چنانچه آن جزء از اجزاء ركنيه باشد نمازش باطل شده و بايد از سر بگيرد [ بدليل اينكه زياده و نقصان ركن چه عمدى و چه سهوى مطلقا مبطل نماز است ] و اگر غير ركنى باشد احتياج به استيناف ندارد .
و اگر شك در ركعتى از ركعات نماز باشد دو صورت دارد :
1 - برخى از شكوك مبطل نماز هستند و آنها عبارتند از :
الف : شك در نمازهاى دو ركعتى مثل نماز صبح و جمعه و آيات و . . .
ب : شك در نمازهاى سه ركعتى مثل نماز مغرب .
ج : شك در دو ركعت اوّل از نمازهاى چهار ركعتى يعنى شك كند كه آيا يك ركعت خوانده يا دو ركعت .
د : كسى كه اصلًا نمىداند آيا يك ركعت خوانده يا دو ركعت يا سه يا چهار . . .