انبياء را نيز مقامى است به نسبت با مقام محمّدى ، كه چون از آن مقام دور تر شوند ايشان را از آن هيچ فايده و منفعتى نباشد . الحمد للّه الّذى جعلنا من أمّة رسول اللّه محمّد صلّى اللّه عليه و سلّم .
[ بيت 41 ]
41
فهو الّذى تمّ معناه و صورته * ثمّ اصطفاه حبيبا بارئ النّسم
پس او آن كس است كه تمام شد معنى او و صورت او ، پس برگزيده او را بدوستى آفرينندهء خلايق .
يعنى : پس محمّد آن كسى است كه تمام شده است معنى و صورت او ، و مراد از صورت يا صورت شخص اوست كه بر جميع صورتهاى خلايق فايق است در حسن و ملاحت ، يا مراد از صورت شريعت غرّاى اوست كه بر جميع صورتهاى شرايع و اديان پيغمبران ديگر فايق شده ، و بدين معنى حضرت عزّت اشارت فرمود كه : اليوم أكملت لكم دينكم و أتممت عليكم نعمتى . « 20 »
و امّا معنى او عليه السّلام آن چيزى است « 21 » كه حق شناختن آن هيچ كس را حاصل نيست مگر او را و خداى او را ، و دريافت آدميان كمال معنى محمّد را عليه السّلام همچون دريافت خفّاش است نور جهان تاب خورشيد را . پس شارع ميگويد كه : حضرت محمّد آن كس است كه حضرت عزّت جلّ جلاله كه خالق آدميان است معنى و صورت او را تمام كرده است ، و همهء كمالات آن
هامش
( 20 ) . از آيهء 3 سورهء مائدهء .
( 21 ) . ش : « آن چيست » .