پس از مرگ مأمون ، برادرش معتصم بر مسند خلافت نشست . مأمون و معتصم از دو مادر بودند : مادر مأمون ايرانى بود و مادر معتصم از نژاد ترك . به همين سبب خلافت معتصم موافق ميل ايرانيان - كه پستهاى عمده را در دست داشتند - نبود .
ايرانيان مايل بودند عباس پسر مأمون را به خلافت برسانند . معتصم اين مطلب را درك كرده بود و همواره بيم آن داشت كه برادرزادهاش عباس بن مأمون به كمك ايرانيان قيام كند و كار را يكسره نمايد . از اين رو به فكر افتاد هم خود عباس را از بين ببرد و هم جلو نفوذ ايرانيان را كه طرفدار عباس بودند بگيرد . عباس را به زندان انداخت و او در همان زندان مرد . براى جلوگيرى از نفوذ ايرانيان ، نقشه كشيد پاى قدرت ديگرى را در كارها باز كند كه جانشين ايرانيان گردد . براى اين منظور گروه زيادى از مردم تركستان و ماوراء النهر را كه هم نژاد مادرش بودند به بغداد و مركز
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 487
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٨٧