پس از اين جريان ، رستم كه سخت تحت تأثير قرار گرفته بود ، با زعماى سپاه خويش در كار مسلمانان مشورت كرد ، به آنها گفت : « چگونه ديديد اينها را ؟ آيا در همهء عمر سخنى بلندتر و محكمتر و روشنتر از سخنان اين مرد شنيدهايد ؟ اكنون نظر شما چيست ؟ » .
- ممكن نيست ما به دين اين سگ درآييم . مگر نديدى چه لباسهاى كهنه و مندرسى پوشيده بود ؟ ! .
- شما به لباس چكار داريد ، فكر و سخن را ببينيد ، عمل و روش را ملاحظه كنيد .
سخن رستم مورد پذيرش آنان قرار نگرفت . آنها آنقدر گرفتار غرور بودند كه حقايق روشن را درك نمىكردند . رستم ديد هم عقيده و همفكرى ندارد . پس از يك سلسله مذاكرات ديگر با نمايندگان مسلمانان و مشورت با زعماى سپاه خود ، نتوانست راه حلى پيدا كند ، آمادهء كارزار شد ؛ و چنان شكست سختى خورد كه تاريخ كمتر به ياد دارد . جان خويش را نيز در راه خيره سرى ديگران از دست داد « 1 »
هامش
( 1 ) . كامل ابن اثير ، ج 2 / ص 319 - 321 ، وقايع سال 14 هجرى .