بَيِّناتُهُ . . . يَحْفَظُ اللَّهُ بِهِمْ حُجَجَهُ وَ بَيِّناتِهِ ، حَتّى يودِعوها نُظَراءَهُم وَ يَزْرَعوها فى قُلوبِ اشْباهِهِمْ « 1 » . فرمود : بله ، در عين حال هيچ وقت زمين از حجت خدا خالى نمىماند ، يا حجت ظاهر آشكار و يا حجتى كه از چشمها پنهان و غايب است .
قيام مختار و اعتقاد به مهدويت
اولين بارى كه مىبينيم اثر اعتقاد مهدويت در تاريخ اسلام ظهور مىكند ، در جريان انتقام مختار از قتلهء امام حسين عليه السلام است . جاى ترديد نيست كه مختار مرد بسيار سياستمدارى بوده و روشش هم بيش از آنكه روش يك مرد دينى و مذهبى باشد روش يك مرد سياسى بوده است . البته نمىخواهم بگويم مختار آدم بدى بوده يا آدم خوبى بوده است ، كار به آن جهت ندارم . مختار مىدانست كه و لو اينكه موضوع ، موضوع انتقام گرفتن از قتلهء سيد الشهداء است و اين زمينه ، زمينهء بسيار عالىاى است ، اما مردم تحت رهبرى او حاضر به اين كار نيستند . شايد ( بنا بر روايتى ) با حضرت امام زين العابدين هم تماس گرفت و ايشان قبول نكردند . مسألهء مهدى موعود را كه پيغمبر اكرم خبر داده بود مطرح كرد به نام محمد بن حنفيّه پسر امير المؤمنين و برادر سيد الشهداء ، چون اسمش محمد بود ، زيرا در روايات نبوى آمده است : « اسْمُهُ اسْمى » نام او نام من است . گفت : ايّها الناس ! من نايب مهدى زمانم ، آن مهدىاى كه پيغمبر خبر داده است « 2 » . مختار مدتى به نام نيابت از مهدى زمان ، بازى سياسى خودش را انجام داد . حال آيا محمد بن حنفيّه واقعاً خودش هم قبول مىكرد كه من مهدى موعود هستم ؟ بعضى مىگويند قبول مىكرد براى اينكه بتوانند انتقام را بكشند ، ولى اين البته ثابت نيست . در اينكه مختار محمد بن حنفيّه را به عنوان مهدى موعود معرفى مىكرد شكى نيست ، و بعدها از همين جا مذهب « كيسانيّه » پديد آمد . محمد بن حنفيّه هم كه مُرد گفتند مهدى موعود كه نمىميرد مگر اينكه زمين را پر از عدل و داد كند ، پس محمد بن حنفيّه نمرده است ، در كوه رَضوى غايب شده است .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، حكمت 147 .
( 2 ) . اين را هم توجه داشته باشيد : از صدر اسلام ، زمان ظهور مهدى عليه السلام هيچ وقت مشخص نشده است .
البته يك خواصى مىدانستند پسرِ فلان كس پسر فلان كس ، ولى در رواياتى كه پيغمبر همين قدر فرمود :
« مهدى از اولاد من حتما بايد ظهور كند » چيزى كه تاريخ آن را نيز مشخص نمايد وجود نداشت .