است :
« هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ »
« 1 »
*
اين دين را به وسيلهء اين پيامبر فرستاد براى اينكه در نهايت امر آن را بر تمام دينهاى عالم پيروز گرداند ، يعنى همهء مردم دنيا تابع اين دين بشوند ؛ و آيات ديگرى . چون بحثم دربارهء آيات قرآن نيست به اشاره قناعت مىكنم .
از آيات قرآن كه بگذريم مسألهء احاديث نبوى مطرح است . آيا پيغمبر اكرم در اين زمينه چه مطالبى فرموده است ؟ آيا فرموده است يا نفرموده است ؟ اگر روايات مربوط به مهدى موعود انحصارا روايات شيعه مىبود ، براى شكاكان جاى اعتراض بود كه :
اگر مسألهء مهدى موعود يك مسألهء واقعى است بايد پيغمبر اكرم گفته باشد و اگر پيغمبر اكرم گفته بود بايد ساير فرق اسلامى هم روايت كرده باشند و تنها شما شيعيان روايت نكرده باشيد . جوابش خيلى واضح است : اتفاقا روايات باب مهدى موعود را تنها شيعيان روايت نكردهاند . رواياتى كه اهل تسنن در اين زمينه دارند ، از روايات شيعه اگر بيشتر نباشد كمتر نيست . كتابهايى را كه در اين زمينه نوشته شده است مطالعه كنيد ، مىبينيد همينطور است .
در همين سالهايى كه ما در قم بوديم دو كتاب در اين زمينه تأليف شد . يكى را مرحوم آية اللَّه صدر ( اعلى اللَّه مقامه ) البته به زبان عربى نوشتهاند به نام المهدى و خيال مىكنم چاپ هم شده باشد . در آن كتاب ، ايشان هرچه روايت نقل كردهاند ، همه ، روايات اهل تسنن است . وقتى انسان مطالعه مىكند مىبيند كه مسألهء مهدى موعود در روايات اهل تسنن از روايات شيعه بيشتر هست و كمتر نيست .
كتاب ديگرى كه خوشبختانه به زبان فارسى است ، به امر مرحوم آية اللَّه آقاى بروجردى تهيه شده به نام منتخب الاثر ، كه يكى از فضلاى حوزهء علميهء قم كه الآن هم در قم هستند به نام آقاى آقا ميرزا لطف اللَّه صافى از فضلاى مبرّز قم ( گلپايگانى ) تحت رهنمايى مرحوم آية اللَّه بروجردى [ اين كتاب را تأليف كردند ] ، يعنى ايشان دستور كلى اين كتاب را دادند و طرح و شكل و رسم كتاب را تعيين كردند و بعد اين مرد فاضل رفت دنبالش و اين كتاب را نوشت . اين كتاب را هم مطالعه كنيد ، مىبينيد روايات زيادى در اين زمينه هست بالاخص از اهل تسنن ، به مضامين و تعبيرات مختلف .
باز من به جنبهء روايتى اين بحث كار ندارم ، همين طورى كه به جنبهء آياتش كار
هامش
( 1 ) . توبه / 33 .