اين آيهء كريمه تحولات و تطورات جنين را روى نظامى معين ذكر مىكند و همين تطورات را به عنوان تطورات خلقت و آفرينشهاى پىدرپى ياد مىكند . در سورهء نوح مىفرمايد :
ما لَكُمْ لا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقاراً ، وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً
« 1 » .
چه مىشود شما را كه عظمت الهى را از ياد مىبريد و حال آنكه اوست كه شما را مرحله به مرحله آفريد .
در سورهء زمر ( آيهء 6 ) مىفرمايد :
يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ
.
شما را در شكمهاى مادرانتان مىآفريند ، آفريدنى بعد از آفريدنى در ميان سه تاريكى .
در سورهء بقره مىفرمايد :
كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
« 2 » .
چگونه به خدا كفر مىورزيد و حال آنكه اوست كه شما را كه بيجان و مرده بوديد زنده كرد و بعد مىميراند و بعد زنده مىكند و سپس به سوى او بازگشت مىكنيد .
در سورهء حج مىفرمايد :
وَ هُوَ الَّذِي أَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ
« 3 » .
خداست كه به شما زندگى داد ، بعد هم شما را مىميراند و سپس زنده مىكند .
آيات ديگر به اين مضمون زياد است . در همهء آن آيات همين نظام جارى و مشهود را « نظام خلقت » مىخواند ؛ شكافته شدن دانه و هسته در زير زمين و روييدن گياهها و سبز شدن درختها در فصل بهار ، همهء اينها به عنوان خلق جديد و آفرينشهاى پىدرپى الهى ياد شده و در هيچ جا ديده نمىشود كه قرآن خلقت و ارادهء خداوند را در ايجاد حيات ، منحصر بداند به انسان اول يا حيوان اوّلى كه در روى زمين پيدا شده و
هامش
( 1 ) نوح / 13 و 14 .
( 2 ) بقره / 28 .
( 3 ) حج / 66 .