يتميز به عن غيره ، و لو لم يكن زائداً لما فارقه إذا تحرّك « 1 » . فإذن هذا الوصف للجسم لمعنى مّا فيه فلا محالة له فاعل و قابل « 2 » ، و ليس كعدم لاحاجة فى الاتصاف به إلى شىء كعدم القرنين فى الإنسان مما لا ينسب إلى وجود و قوة « 3 » بخلاف عدم المشى له ، فإنه يوجد عند ارتفاع علة المشى و له وجود بنحو من الأنحاء « 4 » و له علة هى بعينها علة الوجود بالقوة « 5 » ، و من هيهنا يعلم أنّ علة الحركة يتضمن فيها معنى العدم كما مرّت الإشارة إليه ، و هذا العدم المعلول ليس هو الأشياء على الإطلاق « 6 » بل هو لا شيئية شىء فى شىء مّا معين به حال مّا معينة و هى كونه بالقوة .
هامش
( 1 ) . شأنيت از بين مىرود و به فعليت تبديل مىشود .
( 2 ) . اين تعبيرات خالى از نوعى مجاز در تعبير نيست .
( 3 ) . قوه ، هم مىتواند به معناى « قابل » باشد و هم به معناى « نيرو » ، و در هر دو صورت مىتوان عبارت را معنى كرد .
( 4 ) . اين « بنحو من الانحاء » در آخر به مجاز و اعتبار برمىگردد .
( 5 ) . علت وجود اگر بالفعل باشد علت حركت مىشود و اگر بالقوه باشد علت سكون .
( 6 ) . عبارت « ليس هو الأشياء على الاطلاق » غلط نسخه است . من نسخهء خودم را اين بار نگاه نكردم ولى گمان مىكنم عبارت اينطور باشد : « ليس هو اللّاشيئية على الاطلاق » .