جلسهء چهل و چهارم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
« كل جوهر جسمانى له نحو وجود مستلزم لعوارض ممتنعة . . . » « 1 » .
در اين جلسه مىخواهيم ببينيم چه برهانهايى بر حركت جوهرى اقامه شده است .
اتفاقاً در اين مسئله هم ، مرحوم آخوند همان كارى را كرده كه دربارهء بعضى از مسائل مهم ديگر كرده است ، يعنى همهء براهينى را كه مىشود بر حركت جوهرى اقامه كرد و يا خود ايشان اقامه كردهاند در اينجا كه محل ذكر آنهاست ذكر نكردهاند بلكه اين برهانها در كتاب اسفار نوعاً بهطور متفرق آمده است . در اينجا [ يعنى در بحث قوه و فعل اسفار ] به سه برهان قناعت كردهاند .
مرورى بر سه برهان گذشته بر حركت جوهرى
يك برهان همان بود كه تحت عنوان برهان بر حركت جوهرى هم نبود بلكه در فصل 21 تحت عنوان « فى كيفية ربط المتغير بالثابت » آمده بود . گفتيم كه در تبيين ربط متغيرها به ثابت ، ما جز اينكه طبيعت جوهرى را سيّال بالذات بدانيم و نحوهء وجود .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 26 ، ص 103 .