براهين ديگر بر حركت جوهرى
جلسهء چهل و دوم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
فى استيناف برهان آخر على وقوع الحركة فى الجوهر .
« إعلم أن الطبيعة الموجودة فى الجسم لايفيد شيئاً من الامور الطبيعية فيه لذاتها . . . » « 1 » .
بحث ديگرى كه باز ميان مرحوم آخوند و مرحوم حاجى بحث شديدى برانگيخته است بحث اين فصل است . مرحوم آخوند در اينجا براهين ديگرى غير از برهان ربط متغير به ثابت كه قبلًا گذشت « 2 » بر اثبات حركت در جوهر اقامه مىكند . متأسفانه كلمات مرحوم آخوند در كتاب اسفار در باب حركت جوهرى مثل خيلى بابهاى ديگر از جمله اصالت وجود جمع و جور نيست « 3 » . ايشان همانطور كه ديديم پس از .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 26 ، ص 101 .
( 2 ) . [ به جلسهء بيست و سوم مراجعه شود . ]
( 3 ) . ايشان در اوايل كتاب اسفار در باب اصالت وجود فقط يك برهان بر اصالت وجود ذكر كرده و رد شده است ولى در اسفار مىتوان هفت هشت برهان ديگر بر اصالت وجود پيدا كرد و ايشان تصريح هم مىكند كه اينها دليل بر اصالت وجود است ؛ با اين حال آنها را در يك جا جمع نكرده است . همانطور كه ما هميشه احتمال مىدهيم ايشان موفق نشده است كه اسفار را آن گونه كه بايد ، تنظيم كند و به صورت همان يادداشتهاى اوليه باقى مانده است . مرحوم آخوند در بعضى كتابهاى ديگر خود مثل مشاعر ادلهء اصالت وجود را كه در جاهاى ديگر متفرق بوده جمع كرده است و حاجى نيز در منظومه ادلهء اصالت وجود را از اسفار و غير اسفار در يك جا آورده است .