جلسهء چهل و يكم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
بحثٌ و تحصيلٌ .
« و لعلك تقول ايراداً على ما ذكرناه من أنّ الفاعل القريب لكل حركة . . . » « 1 » .
در ادامهء اين فصل مطلبى تحت عنوان « بحثٌ و تحصيلٌ » آمده است كه در جلسهء پيش مقدارى توضيح داديم . در اينجا مرحوم آخوند اشكالى را كه از شيخ است مطرح كرده و جواب مىدهد . شيخ به اين مطلب كه طبيعت تحت تسخير نفس قرار مىگيرد قائل است يعنى او هم معتقد است كه با پيدايش نفس ، طبيعت مادى « 2 » مقهور نفس مىشود .
معناى اينكه طبيعت در يك موجود ذى نفس ، مقهور نفس است اين است كه در استخدام نفس است و كارهايش را تحت تدبير نفس انجام مىدهد ، مانند افرادى كه .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 25 ، ص 98 .
( 2 ) . مقصود از « طبيعت مادى » در اينجا قواى مادى جسم است . بدن از يك سلسله عناصر تركيب شده و يك مركب خاص است و قهراً يك سلسله قواى مادى و طبيعى در بدن وجود دارد كه آنها را اصطلاحاً « طبيعت » مىگوييم .