جلسهء سى و دوم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
« قال بعضهم : و بهذا يعلم أنّ النفس ليست بمزاج ، فإن المزاج أمر سيال متجدد . . . » « 1 » .
براى توضيح مطلب لازم است به مطالبى كه بعضاً در گذشته بيان شده است اشاره كنيم .
وحدت « متحرك » و استمرار آن
يكى از آن مطالب اين است كه نه تنها هر حركتى نيازمند به متحرك است ، كه بحث « موضوع » بود كه در گذشته مطرح شد ، بلكه هر حركت واحدى نيازمند به متحرك واحد است ؛ يعنى وحدت حركت وحدت متحرك را اقتضا مىكند و كثرت متحرك كثرت حركت را اقتضا مىكند . امكان ندارد كه دو متحرك يك حركت شخصى داشته باشند ، به اين نحو كه يكى ادامه دهندهء ديگرى باشد . البته در عرف و در مجاز اين گونه تعبيرات به كار برده مىشود . مثلًا در مورد فاعل حركت مىگوييم يك نفر حركتى را شروع كرد و ديگرى آن را ادامه داد . ولى در باب فاعلهاى حقيقى و .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 24 ، ص 82 .