آخر مىشود قرمزِ قرمز . حاصل شدن هر درجه از قرمزى براى سيب ملازم است با از بين رفتنش ، ولى هر درجه كه از بين مىرود سيب مستعد مىشود براى اينكه در مرتبهء بعد درجهء كاملتر را پيدا كند . در آن درجهاى كه آخرين حد قرمزى براى سيب حاصل مىشود اين مجموع قرمزيهاى قبل نيست كه در اينجا جمع شده است ؛ هيچ چيز از قبل در اينجا جمع نشده ، بلكه اين مرتبهاى است كه در آن آخرين استعداد براى آخرين كمال پيدا شده است . به اين ترتيب مسئلهء اشتداد و نيز مسئلهء حركت أينى حل مىشود .
آيا حركات أينى و وضعى تكاملى است ؟
در حركت أينى و وضعى هر مرتبهاى استعداد مرتبهء ديگر است كه اگر از نظر قوه و فعل در نظر بگيريم در اينجا تكامل هست ولى اگر از نظر فعليت قبلى با فعليت بعدى در نظر بگيريم تكامل نيست ؛ يعنى شىء در حركت أينى و حركت وضعى استعداد اين را كه فعليت بعدى از فعليت قبلى كاملتر باشد ندارد و اين به طبيعت أين بستگى دارد . پس در حركت أينى هم از نظر حركتِ از قوه به فعل ، تكامل هست ولى در حركتهاى غير أينى اينچنين است كه وقتى شىء يك فعليت را رها مىكند - و گفتيم همه جا فعليت را رها مىكند و در هيچ جا به معناى انباشته شدن نيست - ماده مستعد است براى فعليت كاملتر از فعليتى كه رها كرده ، ولى در حركات أينى و وضعى چنين نيست .
پس مثالى را كه در جلسهء گذشته عرض كردم بايد تكميل كنيم . مثال زديم به حوضى كه يك مقدار آب وارد آن مىشود و از طرف ديگر ، آب حوض كم مىشود .
بايد بگوييم نه تنها در حركت أينى بلكه در تمام حركتهاى طبيعت چنين است كه از يك طرف وارد مىشود و از يك طرف كم مىشود ، ولى در حركات غير أينى و وضعى بيش از مقدارى كه كم مىشود وارد مىشود ، اما در حركات أينى و وضعى هميشه برابر آنچه كه وارد مىشود كم مىشود و الا در حركت غير أينى و وضعى هم هميشه تنقصِ به اين معنا هست ، يعنى هيچ فعليتى كه در مرتبهء قبل بوده در مرتبهء بعد نيست .