آيا حركت أينى و وضعى توأمان ممكن است ؟
آيا شىء مىتواند در آنِ واحد هم حركت مكانى داشته باشد و هم حركت وضعى ؟
سيبى را پرتاب مىكنيم . اين سيب حركت مكانى مىكند و از يك نقطه به نقطهء ديگرى مىرود ولى در عين حال دور خودش مىچرخد . آيا سيب در اينجا واقعاً حركت وضعى دارد ؟ مثال ديگر حركت زمين است . زمين بر روى مسير بيضى شكل به دور خورشيد مىچرخد و در همان حال به دور خودش هم مىچرخد . مثالى كه خود قدما ذكر مىكردند « الكرة المُدَحْرَجة » بود ، يعنى كرهاى كه روى زمين غلت مىخورد . در اين گونه موارد چه بايد گفت ؟ .
در گذشته [ در جلسهء بيست و هشتم ] عرض كرديم كه ممكن است كسى حركت وضعى را منحصر به مواردى بداند كه محور ثابتى وجود دارد و جسم حركت مكانى نداشته ، نسبت شىء با محيط آن تغيير نمىكند و شىء فقط به دور خودش مىچرخد . اما آنجا كه در عين اينكه شىء به دور خود مىچرخد حركت مكانى هم مىكند ممكن است كسى بگويد اين ديگر حركت وضعى نيست زيرا اينطور نيست كه جزء شىء نسبتش را با جزء مكان تغيير مىدهد بلكه در اين حالت واقعاً كل شىء كل مكان خود را تغيير مىدهد .
در ابتدا چنين به نظر مىآيد كه چرخ اتومبيل يا كرهء مدحرجه دو حركت دارد و در آنِ واحد ، هم به دور خودش حركت مىكند و هم حركت انتقالى مىكند . ولى ممكن است كسى اين اشكال را مطرح كند كه در واقع و نفس الامر در اينجا بيش از يك حركت وجود ندارد ، براى اينكه اگر خط سير شيئى را كه به دور خود مىچرخد و در همان حال حركت انتقالى هم مىكند دقيقاً بررسى كنيم مىبينيم كه يك خط منحنى را طى مىكند كه بالا و پايين رفته [ و حركت نوسانى مىكند ] . قبلًا گفتيم كه اگر يك نقطهء سفيد به عنوان علامت روى چرخ اتومبيل بگذاريم و بعد چرخ به حركت درآيد و ما حركت آن نقطهء سفيد را با چشم تعقيب كنيم حس نمىكنيم كه يك چيزى دارد به دور خودش مىچرخد و آن نقطهء سفيد يك منحنى [ نوسانى ] را طى مىكند . از اين نظر ممكن است كسى بگويد اصلًا در اينجا يك حركت بيشتر نيست و آن حركت روى خط منحنى [ به شكل نوسان ] است . اگر به جاى چرخ اتومبيل فقط يك گلوله بود كه همان مسير منحنى را طى مىكرد آيا مىگفتيد اينجا دو حركت است ؟ چطور در مورد گلوله مىگوييد يك حركت است ولى در مورد