جلسهء بيست و هشتم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
« أما تعلق الحركة بما فيه الحركة فهو الصق حتى ذهب جماعة الى أنّها نفس المقولة . . . » « 1 » . .
بحث ما دربارهء اين مطلب بود كه حركت در چه مقولهاى ممكن است و در چه مقولهاى محال است . مقدمهاى ذكر كردند و آن اين بود كه حركت با شش چيز نسبت دارد : فاعل ، قابل ، مبدأ ، منتهى ، زمان و مسافت يا ما فيه الحركه . آن پنج مورد را به طور مختصر بيان كردند و بحث دربارهء امر ششم بود .
مرحوم آخوند مىگويند نسبت حركت به « ما فيه الحركه » يا مقوله ، الصق است تا آنجا كه بعضى ادعا كردهاند كه حركت عين آن مقولهاى است كه حركت در آن واقع مىشود و ميان ايندو تفاوتى نيست . همچنين مىگويند اين مطلب كه حركت عين مقولهاى باشد كه حركت در آن واقع مىشود بهطور مطلق صحيح نيست يعنى به طور غيرمطلق صحيح است . حركت عين مقولهء كم ، كيف ، أين ، وضع و يا جوهر نيست گرچه در مورد مقولهء أن يفعل و مقولهء أن ينفعل اين مطلب درست است كه حركت عين مقوله است و به همين دليل كه حركت عين مقولهء أن يفعل و نيز أن ينفعل .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 23 ، ص 76 .