جلسهء بيست و پنجم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
« و اعلم أن الامام الرازى لمّا نظر فى قولهم إن التسود يخرج سواداً من نوعه زعم . . . » « 1 » . .
بحث در معناى نسبت حركت به مقوله بود . گفتيم يكى از نظريات اين است كه مقوله موضوع حركت است و آخرين نظريه اين بود كه موضوع حركت « مقولهء عرضى » نيست ، بلكه « موضوع مقولهء عرضى » يعنى جوهر است و معناى حركت در مقوله اين است كه جوهر ، مقوله را از نوعى به نوع ديگر ، از صنفى به صنف ديگر و يا حتى از فردى به فرد ديگر خارج مىكند . در حركت اشتدادى ، حركت از نوعى به نوع ديگر است .
ايراد فخر رازى در مورد حركت اشتدادى
فخر رازى به اين سخن حكما كه تسوّد يا حركت اشتدادى سواد به اين معناست كه موضوع ، سواد را از نوعى به نوعى خارج مىكند اشكال كرده است . مىگويد معنى ندارد كه يك شىء از نوع خود خارج شده و وارد نوع ديگرى خارج از خودش .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 22 ، ص 70 .