جلسهء سيزدهم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
« و إما ثانياً فلأنّ العلل يجب ان تتناهى و ذلك . . . » « 1 » .
گفتيم كه براى اثبات محرك اول به تعبيرى و محرك عقلى به تعبير دوم و بلكه ماوراء الطبيعه به تعبيرى ديگر از راه حركت ، نيازمند به مقدماتى هستيم . يكى از آن مقدمات امتناع تسلسل علل غيرمتناهى است .
شرايط امتناع امور غير متناهى
بحث غيرمتناهى از آن بحثهايى است كه احياناً و بلكه خيلى مورد اشتباه واقع مىشود . آيا از نظر فلسفه وجود امور غيرمتناهى محال است ؟ هميشه موجود بايد متناهى باشد ؟ نه ، صرف وجود امور غيرمتناهى ، برهانى بر امتناعش نيست بلكه برهان بر اثباتش است .
غيرمتناهى دو حالت دارد : يك وقت هيچ نحو ترتبى ميان امور غيرمتناهى نيست مثل همان مطلبى كه بعضى از حكما گفتهاند كه نفوس غيرمتناهى است . اگر ما .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 14 ، ص 47 .