جلسهء يازدهم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
« ثم قال إن الفلك غير قابل للكون و الفساد . . . » « 1 » . .
بحث ما در اين فصل دربارهء اين اصل مهم بود كه آيا حركت نيازمند به محرك است يا نه . البته تعبير رساتر اين است كه آيا شىء متحرك در حركت خودش نيازمند به محركى غير از خود هست يا نيست . گفتيم كه برهان معروف محرك اول ارسطو از همين جا سرچشمه مىگيرد . يكى از اصول و پايههاى برهان محرك اول ارسطو همين است كه هر متحركى نيازمند به محركى غير از خودش است و باز گفتيم كه امروزه اين اصل ارسطويى مورد خدشه و اشكال و ايراد واقع شده است . در اين فصل سخنان فخر رازى را نقل كردند كه او هم به نوبهء خود اين اصل ارسطويى را مورد ايراد و اشكال قرار داده است . مرحوم آخوند براى اينكه به اشكالات فخر رازى جواب داده باشد در اين فصل همهء ادلهاى كه حكما در اثبات اين مدعا آوردهاند جمع كرده و ايرادهاى فخر رازى را نقل مىكند . سه دليل اول را به نحوى فخر رازى رد كرد و بحث ما در مورد ايراد او بر برهان چهارم بود .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 13 ، ص 44 .