اعتبارى بودن مواد ثلاث
وجودُها فِى الْعَقْلِ بِالتَّعَمُّلِ * لِلصِّدْقِ فِى الْمَعْدومِ والتَّسَلْسُلِ
بحث ما دربارهء مواد ثلاث با اين شعر شروع شد :
انَّ الْوجودَ رابِطٌ وَ رابِطى * ثُمَّتَ نَفْسِىٌّ فَهاكَ وَ اضْبِطِ
و تقسيماتى دربارهء وجود ذكر شد ، هم با بيانى كه حاجى در اينجا كرده است و هم با بيانى كه ما از خارج كرديم .
درواقع با اينكه بحث دربارهء مواد ثلاث يعنى وجوب و امكان و امتناع است ، بحث گذشتهء ما كه دربارهء اقسام وجود از قبيل وجود رابط و رابطى بود به عنوان مقدمهاى بر بحث مواد ثلاث عنوان مىشود براى اينكه دريابيم كه نحوهء وجود مواد سه گانه ( وجوب و امكان و امتناع ) چگونه است ؛ آيا نحوهء وجودشان اعتبارى است به همان معنايى كه گاهى در اعتبارات اجتماعى گفته مىشود ، و به اصطلاح آيا از اعتبارات عقلايى است ؟ يعنى از اعتباراتى است كه بشر آنها را براى مصلحت زندگى وضع مىكند و قهراً مىتواند رفع كند ، مثل اعتبار زوجيت ميان دو انسان يا اعتبار مالكيت و مملوكيت ميان يك انسان و يك شىء ، كه يك امر قراردادى است و امر قراردادى وضع و رفعش به دست خود قراردادكنندگان است ؟ البته هيچ كس قائل نيست كه وجوب و امكان و امتناع ، اعتبارى به اين معنا باشد ، يعنى قرارداد بين