( 1 ) مواد ثلاث و اقسام وجود
انَّ الْوجودَ رابِطٌ وَ رابِطى * ثُمَّتَ نَفْسىٌّ فَهاكَ وَاضْبِطِ
لِأَنَّهُ فى نَفْسِهِ أوْ لا ، وَ ما * فى نَفْسِهِ إِمّا لِنَفْسِهِ سَما
أوْ غَيْرِهِ وَ الْحَقُّ نَحْوُ ايْسِه * فى نَفْسِهِ لِنَفْسِه بِنَفْسِه
از اينجا بحث « مواد ثلاث » يعنى وجوب و امكان و امتناع شروع مىشود . اولًا بايد ببينيم اين كلمهء « مواد ثلاث » ( مادههاى سه گانه ) چه اصطلاحى است و به چه معنى است .
اصطلاح « ماده » و « جهت »
« ماده » در اصطلاح فلسفه معمولًا درمقابل « صورت » به كار مىرود . ولى اصطلاح ماده در اينجا صرفاً يك اصطلاح خاص منطقى است و با اصطلاح ماده در فلسفه كه در مسألهء هويت جسم و ماهيت جسم بحث مىشود و مىگويند جسم مركب است از ماده و صورت ، هيچ پيوند و خويشاوندى و هيچ ارتباطى ندارد ، صرفاً اشتراك در لفظ است و اساساً اين يك چيز است و آن يك چيز ديگر است .
پس مادهاى كه در اينجا به كار مىرود و مادهاى كه در آنجا به كار مىرود نبايد با