هامش
است كه ما مىگوييم جعل دو نوع است : جعل بسيط و جعل تأليفى . آيا نمىتوانيم بگوييم كه جعل از آن حيث كه به وجود تعلق مىگيرد يك نوع بيشتر نيست ؟ يعنى جعل هميشه جعل وجود است ، اما يك وقت وجودى را به وجود ديگرى نسبت مىدهيم اسمش را مىگذاريم « جعل تأليفى » و يك وقت خود آن وجود را درنظر مىگيريم ، اسمش را مىگذاريم « جعل بسيط » .
استاد : چطور ؟ توضيح بفرماييد .
- مثلا اگر سفيدى را درنظر بگيريم و بگوييم : « جعَل الشىء ابيضاً » در اينجا مىگوييم اين جعل ، جعل تأليفى است ؛ ولى در اينجا هم مىتوانيم بگوييم كه درواقع جعل الشىء است ، جعل البياض است و جعل بسيط است .
استاد : خير ، اينطور نيست . حالا عرض مىكنم .
اما راجع به سؤال اول . قبلًا هم گفتيم كه گرچه در باب جعل يا درغير باب جعل مىگويند وجود يا نفسى است يا رابط ، ولى اين صرفاً يك اصطلاح است ؛ يعنى اگر اسم « وجود » روى « وجود رابط » مىگذاريم اين صرفاً اصطلاح است ؛ وجود رابط لزوماً از سنخ وجود نيست . درواقع مقصود « رابط » است ، كه اين مطلب را در فصل بعد كه دربارهء وجود رابط و رابطى و نفسى بحث مىشود توضيح خواهيم داد . پس اين صرفا يك اشتراك لفظى است نه اينكه وقتى گفتيم جعل بر دو قسم است : جعل وجود نفسى و جعل وجود رابط ، پس ، از اول فرض را بر مجعوليت وجود گرفتهايم . بله ، اگر اين وجود رابط و وجود نفسى در اينجا صرفاً اصطلاح نمىبود حرف شما درست بود ، ولى اين صرفاً يك اصطلاح است ، كه بعداً دربارهء آن بحث مىكنيم .
- يعنى مىفرماييد اين يك تقسيم بندى نيست كه خاص وجود باشد .
استاد : خير ، تقسيم بندىاى نيست كه خاص وجود باشد . حتى اصالت ماهيتى هم اين گونه تعبير مىكند .
و اما سؤال دوم شما . مىخواهيد بگوييد كه مثلا جعل الجسم ابيضاً هم باز برمىگردد به يك جعل بسيط و آن جعلِ خود بياض است . شما مىگوييد فقط تعبير فرق مىكند والّا چه فرق مىكند كه ما بگوييم جعل الجسم ابيضاً يا بگوييم جعل البياض ، منتها جعل البياض للجسم .
- بله ، بياض هم فى حد ذاته يك وجودى است كه جعل بسيط مىتواند به آن تعلق بگيرد .
استاد : مىگوييد يك چيزى است كه فى حد ذاته جعل بسيط مىتواند به آن تعلق بگيرد .
پس همهء جعل تأليفىها بازگشتش به جعل بسيط است .
- يعنى اعتبار ماست كه اين جعل را جعل بسيط مىناميم و آن را جعل تأليفى ، و الّا درواقع و نفس الامر دو نوع جعل نداريم .
استاد : يعنى شما مىخواهيد اين را بگوييد كه درواقع و نفس الامر جعل تأليفىها هم نوعى اعتبار از جعل بسيط است .
- بله .
استاد : نه ، اتفاقاً اين هم اينطور نيست . مقدارى از اين بحث در همين جا و مقدار بيشترش در جاهاى ديگر و مخصوصاً در مبحث حركت گفته خواهد شد .