( 2 ) حدوث و قدم
يادآورى
بحث ما دربارهء حدوث و قدم بود . اقسام حدوث و قدم را ذكر مىكرديم كه بحث ما به اينجا انجاميد كه گفتند : حدوث حقيقى - درمقابل حدوث اضافى - بر دو قسم است : حدوث زمانى و حدوث ذاتى ؛ و اين تقسيم از اينجا پيدا شد كه حدوث را به مسبوقيت وجود شىء به عدم تعريف كردند و بعد گفتند كه اين مسبوقيت وجود شىء به عدم دوگونه است : يكى مسبوقيت وجود شىء به عدم مجامع ، و ديگرى مسبوقيت وجود شىء به عدم مقابل ؛ و حدوث زمانى را تعريف كردند به مسبوقيت وجود شىء به عدم مقابل ، و حدوث ذاتى را تعريف كردند به مسبوقيت وجود شىء به عدم مجامع .
بعد در توضيح اين مطلب كه فرق عدم مقابل و عدم مجامع چيست گفتند كه عدم مقابل همان عدم خود شىء است كه نقطهء مقابل وجود شىء است و به يك اعتبار مىشود گفت نقيض وجود شىء است . اگر وجود شىء مسبوق به اين عدم - يعنى آن عدمى كه نقطهء مقابل وجود شىء است - باشد اين حدوث زمانى است . مثلًا اين زيد كه امروز حادث شده است وجود اين زيد مسبوق است به عدم اين زيد ؛