3 . معقولات ثانيهء فلسفى
و اما نوع سوم از معقولات ، معقولاتى است كه نه از قبيل آن معقولات اوليه است و نه از قبيل اين معقولات ثانيه ، بلكه يك حالت بيْنابينى در كار است كه اين حالت بينابين را حكماى ما با يك تعبير چپ اندرقيچى بيان كردهاند ، گفتهاند اينها معانى و مفاهيمى هستند كه ظرف عروض آنها بر موصوفات و معروضاتشان ذهن است ولى ظرف اتصاف معروضات به اينها خارج است ؛ يعنى ميان « عروض » و « اتصاف » تفكيك كردهاند . مقصود در اينجا چيست ؟ ما اول مقصود را بيان مىكنيم و بعد مىرويم به دنبال اين مطلب كه اين تعبير چپ اندرقيچى چه بوده است « 1 » .
مقصود از اينكه ظرف عروض اين معقولات ذهن است چيست ؟
اگر مىگوييم ظرف عروض اينها ذهن است مقصود اين است كه ما براى اينها در خارج وجودى و مصداقى جدا از وجود معقولات اوليه پيدا نمىكنيم ، حتى به صورت يك عرض هم براى آنها مصداق و وجود پيدا نمىكنيم ؛ يعنى اينها چيزى نيستند كه در خارج در كنار معقولات اوليه چه به صورت مستقل و چه به صورت يك حالت خارجى براى آنها وجود داشته باشند . به صورت مستقل وجود داشته باشند مثل اينكه انسان در خارج وجود دارد ، حجر هم در خارج وجود دارد ولى به صورت مستقل از او . به صورت حالت براى معقولات اوليه وجود داشته باشند مثل اينكه انسان در خارج وجود دارد ، رنگ انسان هم در خارج وجود دارد ولى رنگ انسان به صورت يك حالتى است در كنار انسان كه ضميمه شده است به انسان ؛ يعنى رنگ انسان وجودش عين وجود انسان نيست بلكه به صورت يك حالتى براى انسان است . و يا مثل قيام انسان . قيام انسان عين ذات انسان نيست بلكه يك حالتى است كه در خارج بر انسان عارض مىشود ؛ و يا مثل گرمى براى آب . گرمى آب عين ذات آب نيست ولى جدا از آب هم نيست بلكه يك حالتى است كه عارض .
هامش
( 1 ) . [ توضيح اين مطلب كه اين تعبير چه بوده است در آخر درس آينده خواهد آمد . ]