وضع سرچشمههاى طارم سبب شده كه طرحى براى آوردن آن به قزوين بكشند . اين رودخانه فقط به توسط يك رشتهء باريك از قزوين جداست و چنان كه اظهار مىدارند چندين مخرج دارد . پيشپرداختهائى كه بايد انجام بگيرد به هشت كرور فرانك تقويم شده است و همين باعث گرديده كه اين طرح كه شايد سبب شود كه محصولات اين شهر زيبا به سه برابر برسد اجرا نگردد . سرزمين قزوين در تابستان بىاندازه گرفتار خشكى است .
راههاى ارتباطى ديگر هست كه از رشت تا به اردبيل را در هشت روز بايد پيمود و اين راهها خيلى خستهكنندهتر از راه قزوين و بندرهاى كوچك آستارا و لنكران « 1 » است . اين سرزمين را خان آنجا در زير حمايت روسها قرار داده است . اين راه چهار روز طول مىكشد كه به تناوب از بيشهها و درياكنار مىگذرد . چنانچه ساحل را ادامه دهيم مىرسيم به ساليان كه در سه روزى لنكران است ؛ در آنجا به راهى مىرسيم كه به تفليس مىرود و ده روز طول مىكشد و يك راه ديگرى كه همواره در كرانههاى درياست و به هشتر خان مىرسد . اين راه آخرى بيست روز طول مىكشد . هردو راه قابل عبور هستند يا لااقل مىشود به يقين گفت كه ارابهها در روى راه تفليس « 2 » به كار برده مىشوند .
سومين راه كه از رشت شروع مىشود همان راه لاهيجان و مازندران مىباشد . آن راه كه از بيشهها و گل و لاى مىگذرد تا قصبهء رودسر ( سرچشمه رود ) مىرود ، كه در شانزده فرسخى ( ليو ) مشرق رشت است ؛ از آن به بعد از كرانهء دريا مىگذريم تا در فاصلهء پنجاه فرسخى ( ليو ) به بارفروش مىرسيم .
هنوز چندين راه باريك راست در كوهستانها هست ولى تنها به توسط مردمان
هامش
( 1 ) - لنگرگاه .
( 2 ) - حكومت روس در آنجا منزلهاى چاپارى برقرار كرده است كه بر روى راه مسكو به تفليس ، و تفليس به بادكوبه ؛ از هشتر خان به بادكوبه است . اين منزلها را خوب جور كردهاند و جادهها كاملا قابل اطمينان است ( يادداشتهاى ژوبر ) .