فصل سى و دوم دلائلى كه مانع پيشرفت بازرگانى ايران مىشود -
بيزارى ايرانيان از مسافرتهاى دريائى - واردات و صادرات ايران - محصولات صنايع فرانسه كه مىتوان با فرستادنشان به ايران سود برد .
ايرانيان بنا به ذوق و خوئى كه دارا هستند مسافرت را دوست مىدارند ؛ آنها سودجويان هوشيار در كارهاى بازرگانى ، خوشبرخورد ، خسته نشدنى هستند كه با عشق و شور روى به بازرگانى مىآورند . آنها ميانهء اروپا و هندوستان هستند ؛ آنها از راه زمينى با مخارج كمى محصولات را وارد مىكنند و معمولا با سود متوسطى خرسند مىشوند و اميدوار هستند كه به اين وسيله كار خويش را گسترش بدهند .
با اينهمه سه دليل مهم در كار است كه از سود آنان مىكاهد . نخستين دليل آن است كه بر طبق سنت هركس مجاز است به حساب خودش هرچه بخواهد بخرد يا بفروشد چون هيچگونه نجابت اشرافى به معناى درستش در اين كشور نيست .
از هر راهى كه بتوان پولدار شد همان راه شرافتمندانه است . هيچكس را نمىبينيد كه از فروش چيزى شرمندگى داشته باشد ، حتى اگر اين معاملات بىميانجى و دلال باشد . ميوههاى بوستانها و كشتزارها يا محصولات صنعتى بدين ترتيب به فروش مىرسد . خانها كه از رديف خيلى بالا مىباشند هرگز در هنگامى كه در بازار هستند و در آنجا به مبادلهء كالا مشغولند چهرهشان از شرم سرخ نمىشود . اغلب