دستههاى ايلات ؛ 3 - چريكهاى شهرستانى كه هيچگونه خدمت مرتب و پيوسته ندارند ؛ 4 - چندين رستهء پياده نظام ، سوارهنظام و توپخانه كه تمرين آنها و رخت نظامىشان تا حدى اروپائى است . علاوه بر آن بايد قسمت توپخانهء آنها را كه زنبورك نام دارد به حساب آورد .
آقاى مالكم با حسابهائى كه ارائه مىدهد چنين مىگويد كه شمارهء سواره نظام كه به نام غلامشاه است در سال 1810 تقريبا چهار هزار نفر مىشده . شمارهء افراد ايلات هشتاد هزار ، چريكهائى كه در دفتر نامشان ثبت شده صد و پنجاه هزار و دستههائى كه به سبك اروپائى مشق داده مىشوند بيست هزار مىگرديده كه مجموعا دويست و پنجاه و چهار هزار نفر مىشوند .
درميان بيست هزار سرباز منظم ايرانى نه هزار نفرشان جانبازان هستند كه مخصوص شخص شاه مىباشند و بقيه زير فرمان عباس ميرزا مىباشند ؛ و از دوازده هنگ پياده نظام به نام « سرباز » يك دسته سوارهنظام و تعداد كافى توپچى براى به كار انداختن بيست عرادهء توپ است . به نظر مىآيد كه محمد على ميرزا كه امروز فرمانرواى كرمانشاه است از همين هنگام به تقليد برادرش چندين هنگ به سبك اروپائى مرتب كرده است و در اين بدعت بايد ايرانيان خود را نخست مديون فرانسويان و پس از آن انگليسها بدانند ولى مذهب و عادات آنان مانع بزرگى در برابر چنين بدعتى مىباشد و نمىتوان انتظار نتايج مداوم و مهمى از آن داشت .
چنان كه مىدانيم افسران انگليسى كه مأمور نظم دستهء سپاهيان عباس ميرزا در تبريز بودند چه دقتى در اين كار به عمل آوردند ولى آتش كوشش عباس ميرزا در اينباره به چنان خونسردى گرائيد كه شمارهء سربازانش بطور قابل توجهى كاهش يافت و اگر بشود به گواهى ارمنىهاى هشتر خان گزارش داد يك رسته از اين دستهها كه از حيث شماره با دشمن يكسان بود در طى لشكركشى سال 1818 در شهرستان شرقى ايران از دستهء تركمانان و بخارائىهاى نامنظم و يلخى شكست خورد .
شاه هر ساله ارتش را لااقل يك بار سان مىبيند . هر سرباز همينكه نامش در
مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: پير آمده ژوبر
ص٢١٥