آنها حتى از فرزندان ايرانيان دوران صفويه نمىباشند . آنها از نژاد مردمان شمالى هستند و بخش بزرگى از آنها هنوز طبيعت سخت و جنگجو دارند . روسها نفوذ خود را از كرانهء رود نيمن تا دانوب گسترش داده تا به ارس رسانيده و از استپهاى كريمه تا كوههاى گرجستان كشانيدهاند . اين پيشرفت هرگز با تهاجم ناگهانى رخ نداده و با آرامى و اطمينان انجام يافته است . استيلاى تدريجى آنها به ما تا اندازهاى نشان مىدهد كه چه بايد بكنيم . ما در برابر سيل ، بيهوده داريم كه مانع مىسازيم . اگر مرز شاهنشاهى ما از طرف شمال كمى پسنشانده شده بايد آن مرزها را به شرق تا آن سوى قندهار برسانيم . ما نسبت به هنديها چنان باشيم كه تاتارها نسبت به ما بودند . شمال بر روى ايران سنگينى كرده اميد است كه ايران بر روى هندوستان سنگينى كند . ايرانيان دلير و پرشور كه عاشق چيزهاى تازه و آزمند فيروزيها هستند چرا بار ديگر بر روى اين نيمكرهء خاكى ندرخشند ؟
اگر آنها خود را مالك هندوستان ديدهاند براى اين بوده كه اغلب در اين منطقه توانگر ، آنها به زور اسلحهء خود فيروزى يافتهاند . چه مىگويم ؟ در آنجا زبان خود را بردهاند و افتخار نام ايرانى پس از ساليان دراز كه ديگر بر آنجا فرمانروائى خود را از دست داده باقى مانده است . »
مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى ) — صفحة 176
مساهمون: پير آمده ژوبر
ص١٧٦