ايران است براى مردمان وان سود كلانى ببار مىآورد . صيد ماهى در اين درياچه عايداتى از پنجاه تا شصت هزار پياستر دربردارد اين ماهيگيرى در حدود بيستم مارس آغاز مىشود و سىام آوريل پايان مىيابد . مقدار صيد ماهى زياد است ولى نوع ماهى يكجور است كه با آنكه بزرگتر از ساردين است ولى تا اندازهاى به آن مىماند و شبيه آن را من در كرانههاى درياى سياه در طرابوزان « 1 » ديدهام . در فصلهاى ديگر سال در آنجا هيچگونه ماهيگيرى انجام نمىشود و ماهىها در ژرفناى آبها كه خيلى نمكآلود است پنهان مىشوند . يك مسئلهء ديگر كه در جالب بودن دستكمى از آن ندارد اين است كه از همهء كرانههاى درياچه ، آب بر خاك تجاوز مىكند و نتيجه اين طغيان آن است كه از وسعت محلههاى بيرون شهر وان هر ساله مقدارى كاسته مىشود و شهر آرژيك بيش از همه كم سكنهتر مىگردد .
سرزمينى كه شهر وان را احاطه كرده از آب و هواى خيلى معتدل و آسمانى كه تقريبا هميشه صاف است بهرهمند مىباشد . در آنجا گندم به اندازهاى كه رفع نيازمندى مردمش را بكند به بار مىآيد و تا اندازهاى برنج نيز براى صادرات دارد .
من در آنجا چند درخت پرتقال و ليمو در هواى آزاد ديدم ولى خيلى بايد مواظبت كنند تا ميوهء آنها برسد . در آنجا درخت زيتون و خرما ديده نمىشود . درختهاى ميوهاى كه در شمال ايران مىرويد در آنجا خيلى خوب به بار مىآيد .
هامش
( 1 ) - در وان نام اين ماهى را تاريخ گذاشتهاند و به گمان من كه اين نام همان است كه در طرابوزان آن را خمسى مىخوانند .