مصنوعى ميان ايمان به خدا و مشروع شمردن استبدادها و اختناقها از يك طرف و ميان بىخدايى و حقّ حاكميّت ملّى و پيكار در راه كسب حقوق ، از طرف ديگر برقرار شد .
اينها موجب شد كه برخى مصلحان اجتماعى و داعيه داران ، براى اينكه خود را در راه مبارزات اجتماعى يكسره از اين قيود آزاد كنند ، از اساس منكر خدا و هر معنى و مفهومى كه از فكر خدا منشعب شود گشتند و به سوى ماترياليسم رو آوردند .
پيروان آنها كه از نظر اجتماعى شيفته و فريفتهء آنها بودند ، تدريجاً چنين فكر كردند كه شايد انديشهء ماترياليسم چنين معجزهاى دارد و چنين افراد مبارز و پرخاشگرى به وجود مىآورد ، و حال آنكه آن افراد از ماترياليسم نيرو نگرفته بودند ، بلكه اين ماترياليسم بود كه از اين افراد نيرو گرفت و اعتبار و حيثيّت كسب كرد . علّت گرايش آن افراد به ماترياليسم محاسن ماترياليسم نبود ، بلكه مفاسدى بود كه در دستگاههاى به اصطلاح مذهبى از جنبههاى فكرى ، اخلاقى ، علمى و اجتماعى پديد آمده بود .
الان مىبينيم كه نوعى ارتباط تصنّعى ميان سوسياليسم - كه مربوط است به وضع اقتصادى و اجتماعى و سياسى اجتماع - و ميان ماترياليسم در نظر برخى كوتهنظران موجود است و حال اينكه هيچ ارتباطى نيست . در حقيقت ، به مقدار زيادى در عصر حاضر ماترياليسم به واسطهء پيوند دروغينى كه با سوسياليسم پيدا كرده است ، حيثيّت و اعتبار يافته است .
البتّه نمىخواهيم مبالغه كرده باشيم ؛ نمىخواهيم ادّعا كنيم كه در حال حاضر ماترياليسم توانسته است تمام سنگرهاى انقلاب و نوجويى و نوسازى و پرخاشگرى را از دست الهيّون بگيرد . مخصوصاً در جهان اسلام اين كلّيّت به هيچ وجه صادق نيست . تاريخ نيم قرن اخير مبارزات ضدّ استعمارى در سرزمينهاى اسلامى بهترين شاهد مدّعاست و پيشبينى مىشود كه مسلمانان بيدار دل تدريجا اين سنگر را كه بحقّ مال خودشان است تصاحب كنند . حتّى گفته مىشود آنچه در جنوب شرقى آسيا مىگذرد كه اعجاب جهانيان را برانگيخته است ، بر خلاف برخى تبليغات ، با نوعى معنويّت و جنبههاى ضدّ ماترياليستى توأم است . ولى انكار هم نبايد بكنيم كه در گذشتهء نزديك ، چنين بوده است و هنوز هم صاحب اصلى اين سنگرها همان بىخداها قلمداد مىشوند .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 579
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٥٧٩