فرشتگان به خانهاى كه در آن خانه ، سگ يا تصوير سگ وجود داشته باشد وارد نمىگردند .
گفتيم جوّ روحى نامساعد . ممكن است پرسش شود كه جوّ اجتماعى چطور ؟
جواب اين است كه ما علّت نزديك و مباشر را گفتيم . شك نيست كه جوّ اجتماعى نيز بايد مساعد باشد . ولى تأثير جوّ اجتماعى بر روى عقايد ، تأثير مستقيم نيست ، تأثير غير مستقيم است . جوّ فاسد اجتماعى جوّ روحى را فاسد مىكند و جوّ فاسد روحى زمينهء رشد انديشههاى متعالى را ضعيف و زمينهء رشد انديشههاى پست را تقويت مىكند . به همين جهت است كه در اسلام به اصلاح محيط اجتماعى اهتمام زياد شده است و باز به همين جهت است كه سياستهايى كه مىخواهند انديشههاى متعالى را در مردمى بكشند ، زمينهء فساد اخلاقى و عملى آنها را فراهم مىكنند و براى فراهم كردن اين زمينه ، محيط اجتماعى را با وسايلى كه در اختيار دارند فاسد مىنمايند .
ما براى اينكه تأثير جوّ نامساعد روحى را در گرايشهاى مادّى روشن سازيم ، ناچاريم مطلبى را كه قبلا به آن اشاره كرديم مجدّدا توضيح دهيم .
قبلًا گفتيم كه مادّيگرى گاهى اعتقادى است و گاهى اخلاقى . مادّيت اخلاقى يعنى اينكه شخص هر چند از نظر اعتقاد معتقد به ماوراى طبيعت است و ليكن از نظر اخلاق و عمل ، مادّى است . مادّيت اخلاقى - همچنانكه گفته شد - يكى از علل و موجبات مادّيت اعتقادى است . به عبارت ديگر ، شهوترانيها و افسارگسيختگيها و غرق شدن در منجلاب شهوتپرستى يكى از موجبات گرايشهاى فكرى مادّى است .
مادّيت اخلاقى يعنى اينكه انسان از حيات و زندگى هيچ گونه ايدهء اخلاقى و معنوى نداشته باشد .
آيا ممكن است كسى اعتقادا الهى باشد ولى عملش جلوهگاه اعتقادش نباشد و از نظر عمل ، مادّى باشد ؟ و آيا ممكن است كسى از نظر اعتقاد ، مادّى باشد ولى از نظر عمل ، مادّى نباشد و زندگىاش زندگى منزّه و بىآلايش از تندروى و تجاوز و ستم باشد ؟ بالاخره آيا انفكاك مادّيت اخلاقى از مادّيت اعتقادى امكانپذير است ؟
پاسخ اين است كه آرى امكانپذير است و زياد واقع مىشود ، امّا چيزى نيست كه دوام يابد و روى آن بتوان حساب كرد ، زيرا يك حالت غير طبيعى است و آنچه بر خلاف طبيعت و روش طبيعى نظام اسباب و مسبّبات است دوام نخواهد يافت . و
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 568
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٥٦٨