موضوع شب و روز « قدر » كه در سورهاى از قرآن كريم به صراحت از آن ياد شده است و مورد اتّفاق شيعه و سنّى است ؛ از آن جمله است مسألهء « بداء » كه از معارف مسلّم شيعه است و ريشهء قرآنى دارد .
جبر و اختيار و كيفيّت آزادى و ارادهء انسان نيز اگر از جنبههاى مختلف روانى ، اخلاقى ، فلسفى و اجتماعى بررسى شود ، صفحات زيادى را به خود اختصاص مىدهد .
اكنون تصديق مىفرماييد اگر همهء اينها در اين رساله طرح مىشد ، به صورت كتابى بزرگ در مىآمد و ديگر مناسب نبود چنين كتابى جزء « بحثهايى از علل انحطاط مسلمين » قرار گيرد .
در عين حال اگر اين رساله مورد توجّه صاحبنظران واقع شود و ضرورتى احساس شود كه اين مبحث تكميل گردد ، در چاپ بعد ان شاء اللّه ضميمه و تكميل خواهد شد . از خداوند متعال مدد و توفيق مىطلبيم .
تهران - 23 فروردين ماه 1345 شمسى
مطابق 20 ذى الحجّهء 1385 قمرى
مرتضى مطهّرى
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 363
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٦٣