سه نظر درباره ارتباط حوادث با گذشته 381
اعتقاد به قضا و قدر مستلزم جبر نيست 384
توجيه آزادى و اختيار در عين حكومت قضا و قدر 385
قضا و قدرهاى حتمى و غير حتمى 386
قانون عليّت عمومى 387
فرضيّهء غلط دربارهء تغيير سرنوشت 389
فرضيهء صحيح دربارهء تغيير سرنوشت 389
آيا ممكن است اراده و عمل انسان موجب تغييراتى در الواح ملكوتى بشود ؟ 390
موجوداتى كه امكان بيش از يك نوع از وجود دارند و موجوداتى كه امكان بيش از يك نوع از وجود ندارند 391
سرنوشتهاى گوناگون و امكان جانشين شدن آنها بجاى يكديگر 392
امتياز بشر و برخوردارى او از نوعى آزادى كه خاصّ خود اوست 394
سؤال از رسول اكرم دربارهء دوا و حرز از نظر قضا و قدر 395
على ( ع ) از سايهء ديوار كج حركت مىكند و به كسى كه از نظر قضا و قدر اعتراض مىكند پاسخ مىگويد 396
طرز تفكّر مسلمانان صدر اول اسلام 396
اعتراض ابو عبيده جرّاح به عمر دربارهء فرار از طاعون و پاسخ عمر 397
سرچشمهء اين تعليمات خود قرآن است 398
تغييرناپذيرى در طبيعت 399
نظامات لا يتغيّر از نظر قرآن 399
تفسيرهاى ديگر دربارهء قضا و قدر حتمى و غير حتمى 401
تأثير عوامل معنوى 405
چون قضا آيد نماند فهم و رأى 407
تفسير احاديثى كه مىگويد : چون قضاى الهى بيايد همهء اسباب و علل از كار مىافتد 409
ريشهء قرآنى اين احاديث 410
تفاوت حسّاس ميان عقيدهء قضا و قدر الهى و جبر مادى 412
اعتقاد به قضا و قدر الهى آنطور كه اسلام تعليم مىدهد اراده و همّت را مضاعف مىكند 412
منطقى كه در تمام جهان از مختصّات قرآن است 414
پاسخ عجيب و عميق امير المؤمنين در جواب كسى كه از استطاعت سؤال كرد 418
سطح عالى منطق اسلام در معارف الهى 420
اسلام با منطق عالى خود ، اكابر متكلّمين را پشت سر مىگذارد 420
ناتوانى احمد امين مصرى از درك منطق اسلام 421
نظر گوستاولوبون و انتقاد آن 421
نظر ويل دورانت و دومينيك سوردل و انتقاد آنها 422
مستشرقين ، معتزله را تمجيد مىكنند 423
چه چيز سبب شد كه مسلمين دربارهء قضا و قدر و جبر و اختيار بحث كنند ؟ 424
مستشرقين سرچشمهء عقيدهء جبر را اسلام ، و سرچشمهء عقيدهء آزادى و اختيار را جهان مسيحى مىدانند 424
انتقاد از نظر مستشرقين 425
اشتباه عجيب « دوزى » مستشرق معروف هلندى 426
بحثى حديثى 428
حديثى از اهل سنّت و حديثى از شيعه در تفسير دستور پيغمبر دربارهء فرار از طاعون و و با 428
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 22
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٢