تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 290

مساهمون:

ص٢٩٠
« روزى كه مال و پسران به درد انسان نمىخورند جز اينكه كسى با قلب سالم نزد خدا بيايد . »

مراتب تسليم

اساسىترين شرط سلامت قلب ، تسليم بودن در مقابل حقيقت است . تسليم سه مرحله دارد : تسليم تن ، تسليم عقل ، تسليم دل . زمانى كه دو حريف با يكديگر نبرد مىكنند و يكى از طرفين احساس شكست مىكند ممكن است تسليم گردد . در اين گونه تسليمها ، معمولا حريف مغلوب دستهاى خود را به عنوان تسليم بالا مىكند و از ستيز و جنگ بازمىايستد و در اطاعت حريف درمىآيد يعنى هر طورى كه حريفش فرمان دهد عمل مىكند . در اين نوع از تسليم ، تن و جسم تسليم مىشود اما فكر و انديشه تسليم نمىگردد ، بلكه مرتبا در فكر تمرّد است ، دائما مىانديشد كه چگونه ممكن است فرصتى بدست آورد تا دوباره بر حريف چيره گردد . اين وضع عقل و فكر او است و از لحاظ عواطف و احساسات نيز دائما به دشمن نفرين مىفرستد . اين گونه از تسليم كه تسليم بدن است منتهاى قلمروى است كه زور مىتواند تسخير كند . مرحلهء ديگر تسليم ، تسليم عقل و فكر است . قدرتى كه مىتواند عقل را تحت تسليم درآورد قدرت منطق و استدلال است . در اينجا از زور و بازو كارى ساخته نيست . هرگز ممكن نيست كه با كتك زدن ، به يك دانش‌آموز فهمانيد كه مجموع زواياى مثلث برابر با دو قائمه است . قضاياى رياضى را با استدلال بايد ثابت كرد و راهى ديگر ندارد . عقل را فكر و استدلال ، تسخير و وادار به تسليم مىكند . اگر دليل كافى وجود داشته باشد و بر عقل عرضه شود و آن را فهم كند ، تسليم مىگردد و لو آنكه همهء زورهاى جهان بگويد تسليم نباش . معروف است وقتى كه گاليله را به خاطر اعتقاد به حركت زمين و مركزيّت خورشيد شكنجه مىدادند وى از بيم اينكه او را آتش بزنند از عقيدهء علمى خود اظهار توبه كرد ، در همان حال روى زمين چيزى مىنوشت ، ديدند نوشته است : « با توبهء گاليله زمين از گردش خود بازنمىايستد » .