اكنون بايد ببينيم كداميك از اين افكار صحيح است ؟ آيا بايد اصالة الاعتقادى شد يا اصالة العملى ؟ يا شقّ ديگرى وجود دارد ؟
اينك بحث در ارزش ايمان و اعتقاد .
ارزش ايمان
دربارهء ارزش ايمان در سه مرحله بايد بحث كرد :
ارزش ايمان
دربارهء ارش ايمان در سه مرحله بايد بحث كرد :
1 . آيا فقدان اعتقاد و ايمان به اصول دين از قبيل توحيد و نبوّت و معاد ؛ و بر حسب ديد اسلامى شيعى ، اينها به علاوهء امامت و عدل ، در هر شرايطى كه فرض شود موجب عذاب الهى است ؟ يا آنكه امكان دارد كه برخى از بىايمانان ، معذور باشند و در مقابل بىايمانى معاقب نباشند ؟
2 . آيا ايمان شرط حتمى قبول عمل خير است بطورى كه هيچ كار نيكى از غير مسلمانان و بلكه غير شيعه پذيرفته نيست ؟
3 . آيا كفر و انكار ، موجب حبط و از بين بردن اعمال خير نمىشود ؟
در ضمن مباحث آينده ، هر سه مرحله را مورد بررسى قرار خواهيم داد .
مؤاخذه بر كفر
شكى نيست كه كفر بر دو نوع است : يكى كفر از روى لجبازى و عناد كه كفر جحود ناميده مىشود و ديگر كفر از روى جهالت و نادانى و آشنا نبودن به حقيقت . در مورد اول ، دلائل قطعى و عقل و نقل گوياست كه شخصى كه دانسته و شناخته ، با حق ، عناد مىورزد و در صدد انكار برمىآيد مستحقّ عقوبت است . ولى در مورد دوم بايد گفت اگر جهالت و نادانى از روى تقصيركارى شخص نباشد مورد عفو و بخشش پروردگار قرار مىگيرد .
براى توضيح اين مسأله لازم است قدرى دربارهء تسليم و عناد بحث كنيم . قرآن كريم مىفرمايد :
يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
( 1 ) .
هامش
( 1 ) . شعراء / 88 و 89