عذاب اخروى
مجازاتهاى جهان ديگر ، رابطهء تكوينى قوىترى با گناهان دارند . رابطهء عمل و جزا در آخرت نه مانند نوع اول ، قراردادى است و نه مانند نوع دوم از نوع رابطهء علّىّ و معلولى است ، بلكه از آن هم يك درجه بالاتر است . در اينجا رابطهء « عينيّت » و « اتّحاد » حكمفرماست ؛ يعنى آنچه كه در آخرت به عنوان پاداش يا كيفر به نيكوكاران و بدكاران داده مىشود تجسّم خود عمل آنهاست .
قرآن كريم مىفرمايد :
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً
( 1 ) .
« روزى كه هر كس آنچه از كار نيك يا زشت انجام داده است حاضر مىبيند ، آرزو مىكند كه كاش بين او و بين كار زشتش مسافت درازى فاصله مىبود » .
در جاى ديگر مىفرمايد :
وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً
( 2 ) .
« آنچه را كه انجام دادهاند حاضر مىيابند و پروردگار تو به احدى ستم نمىكند » .
در جاى ديگر مىفرمايد :
يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ ، فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ، وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
( 3 ) .
« در اين روز مردم گروه گروه بيرون مىآيند تا در نمايشگاه اعمال ، اعمال آنها به آنها ارائه داده شود . پس هر كس هموزن يك ذرّه ، كار نيك كند آن را مىبيند و هر كس هموزن يك ذرّه ، كار زشت كند مىبيند » .
هامش
( 1 ) . آل عمران / 30
( 2 ) . كهف / 49
( 3 ) . زلزال / 6 - 8